LANDBOUW – Natuur en Milieu kritisch over mestplan LTO
Land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland presenteerde eind mei 2006 een Actieplan Mestafzet, dat is opgesteld naar aanleiding van de gestegen mestafzetkosten. Het plan bestaat uit twee marktmaatregelen (een voorlichtingscampagne en projecten rond dierlijke mestafzet en veevoer) en vier politieke beleidsvoorstellen (dierlijke mest ‘kunstmest’ noemen, minder barrières voor mestverwerking, nog ruimere derogatie en fors afschaffen mestbemonstering).
Stichting Natuur en Milieu is positief over de door LTO voorgestelde marktmaatregelen. Het is hoog tijd dat LTO de veevoersector de maat neemt om aan te tonen of de veehouders onnodig op kosten worden gejaagd door te hoge stikstof- en fosforgehalten in het voer, en door te hoge adviesgiften. Natuur en Milieu is echter zeer negatief over de voorgestelde overheidsmaatregelen, waarmee LTO voor boeren extra ruimte zoekt die ten koste gaat van het milieu.
Natuur en Milieu ziet in dat veel intensieve veehouders in de verdrukking komen, zoals eerder bleek uit berekeningen van het Wageningse onderzoeksinstituut LEI. Met name veehouders die niet goed anticipeerden op het nieuwe mestbeleid, ervaren problemen. Dit rechtvaardigt volgens Natuur en Milieu echter niet dat de Europese en Nederlandse milieuregels verder worden opgerekt.
Het pleidooi voor een nòg ruimere derogatie is ongehoord, slecht onderbouwd en kansloos. Nederland heeft de enorm hoge derogatie immers van Europa gekregen onder de voorwaarde dat in 2009 wordt voldaan aan het doel van de Nitraatrichtlijn (maximaal 50 milligram nitraat per liter grondwater). Dit blijkt al na één jaar al moeilijk haalbaar, getuige het recente rapport van het Milieu-en Natuurplanbureau over het nieuwe mestbeleid. Hieruit blijkt dat in 2009 – en zelfs in 2030 – de norm van de Nitraatrichtlijn op veel plaatsen niet gehaald zal worden. Natuur en Milieu meent daarom dat eerder aanscherping van normen nodig is, en zeker geen verruiming. Dat is ook in het belang van de veehouderij: alleen als in 2009 de grondwaternorm gehaald wordt, kan de derogatie na 2009 worden verlengd.
Ook het pleidooi voor het nog verder loslaten van weging, bemonstering en analyse van mest – na eerdere flinke versoepelingen voor boer-boer transport – is maatschappelijk onverantwoord. Dit aspect vormt juist de harde kern van het nieuwe mestbeleid en de handhaving daarvan.
Natuur en Milieu steunt het idee van gesloten kringlopen. Maar niet het LTO-plan, dat dierlijke mest vanaf nu kunstmest wil noemen en champost (hergebruikte mest nadat er champignons op zijn geteelt) niet als fosfaataanvoerpost wil meetellen. Beter is het om kunstmest onaantrekkelijker te maken door er een heffing op te zetten. Of door te kiezen voor aanvoerbeperkingen, bijvoorbeeld op gronden met een hoge fosfor-toestand of bij plaatselijk blijvend hoge nitraatgehalten in grondwater. Zo worden akkerbouwers gedwongen dierlijke mest af te nemen, en moeten veehouders de mest ‘op maat’ leveren in duurzame relaties en met regionale mestopslag in akkerbouwgebieden.
In ieder geval is het noodzakelijk dat de dierrechten tot 2015 worden gehandhaafd, zodat een nieuwe groei van de varkens- en pluimveestapel is uitgesloten, ook bij hoge marktprijzen of ingeval van zeer succesvolle mestverbranding of –export.
De problemen van de mestmarkt kunnen het beste collectief worden aangepakt via het verminderen van de mestproductie. Natuur en Milieu denkt hierbij aan het schrappen met terugwerkende kracht van op 1 januari 2006 aanwezige latente varkens- en pluimveerechten, en het opnieuw invoeren van het korten van rechten bij verhandeling. Voor knelgevallen van veebedrijven die dichtbij natuurgebieden liggen (ammoniakproblematiek), zou gekeken kunnen worden naar bedrijfsopkoop. Hierdoor zullen mestafzetkosten dalen èn zal het milieu profiteren.
