ABC Milieugroep

Op verzoek van het bestuur van de gemeente Baarle-Hertog heeft de ABC Milieugroep in het voorjaar van 2005 opnieuw de wegbermen geïnventariseerd

Eerder werd dit ook al gedaan in 1998 en 1999.

Alle bermen die opgenomen waren in het bermbeheersplan werden geïnventariseerd aan de hand van streeplijsten gebaseerd op het boek ‘Werk aan de berm! Handboek botanisch bermbeheer’ van A. Zwanepoel. De schrijver onderscheidt 37 vegetatietypes in de Vlaamse wegbermen. Bij elk vegetatietype horen één of meerdere vormen van beheer.

Aan de hand van de inventarisatie van voorjaar 2005 is het bermbeheersplan voor de komende periode van in principe vijf jaar gecontinueerd of bijgesteld.

Een bermbeheersplan heeft als doel het maaibeheer dat door de gemeente gevoerd wordt te evalueren en bij te sturen vanuit natuuroogpunt, waarbij de randvoorwaarde zoals verkeersveiligheid in acht moet worden genomen.

Elke straat, die daar voor in aanmerking komt, wordt op een stafkaart gelokaliseerd. Op die kaart worden de wegdelen aangeduid waarvoor streeplijsten moeten worden aangelegd.

Door de gemeente Baarle-Hertog werden 17 straten of wegen aangeduid, waarvan de bermen dienden te worden geïnventariseerd. Alle aangeduide bermen werden bezocht en er werden 52 streeplijsten aangelegd. Aan de totale inventarisatie werden inclusief administratie ongeveer 200 manuren besteed door de ABC Milieugroep.

De inventarisatie werd verricht tussen 12 mei 2005 en 9 juni 2005.

De totale indruk na de inventarisatie is, dat de bermen, enkele uitzonderingen daargelaten, achteruit zijn gegaan en de soortenrijkdom is afgenomen.

Betreurenswaardig is, dat sommige bermen door ingrepen van particulieren totaal zijn verdwenen of al gemaaid waren op het tijdstip, dat men begon te inventariseren.

Ook werden enkele bermen omgevormd tot plantsoentjes of beheerd als gazon.

Bijzonder teleurstellend was de vaststelling, dat in het voorjaar van 2006 de bermen langs de zandweg het Ginhovenstraatje (van het kruispunt op Ginhoven richting Gorpeind), die twee meter breed zijn nagenoeg volledig zijn weggenomen. Hetzelfde gebeurde met de bermen van de zandweg Singelheide, die een meter breed waren. Het voorgestelde beheer was om de bermen te verbreden. Uit navraag bij de gemeente Baarle-Hertog bleek, dat deze zware ingrepen niet op verzoek van de gemeente zijn verricht!

Niettegenstaande spreekt de vereniging toch de hoop uit, dat de inventarisatie op termijn toch tot positieve resultaten voor het bermbeheer en de natuur zal leiden.

Tenslotte dient te worden vermeld, dat de gemeente Baarle-Hertog uit erkentelijkheid voor de verrichte werkzaamheden 240 euro heeft overgemaakt aan de ABC Milieugroep.

Biodiesel niet onschadelijk voor het milieu

In Limburg is de eerste oogst koolzaad voor biodiesel binnen. In Gent hoopt men dat de biodieselfabrieken het startsein betekenen voor een ‘groene haven’. De Boerenbond verwacht dat de Vlaamse landbouwers een flinke stuiver kunnen verdienen aan de kweek hernieuwbare brandstoffen. Ook De Lijn trekt de kaart van biobrandstoffen. Vanaf eind 2006 zullen 2000 bussen rijden op een mengsel van biodiesel en gewone diesel. Biobrandstoffen zijn ontegensprekelijk aan een stevige opmars bezig.

---

Maar tussen al die enthousiaste verhalen over biobrandstoffen wordt vaak vergeten dat biobrandstoffen een niet te onderschatten impact hebben op het milieu. Er is een groot areaal landbouwoppervlakte voor nodig, en de teelten vragen vaak de inzet van heel wat pesticiden, meststoffen en energie.De biobrandstoffenrichtlijn van de Europese Unie schuift als standaard biodiesel en bioethanol naar voren — en dat zijn voor de publieke opinie dan ook de biobrandstoffen bij uitstek.Her en der verschijnen nu waarschuwingen over de impact van het massaal gebruik van biobrandstoffen. In de nieuwsbrief van het ‘Platform voor schone voertuigen’, stellen twee Nederlandse professoren dat ‘Massale productie biodiesel leidt tot een voedsel- en milieuramp’.

Waar het artikel mee afsluit, en wat vreemd genoeg erg weinig belicht wordt, is dat de zogeheten ‘tweede generatie biobrandstoffen’ wel een heel goede milieuscore halen. Vergassen van biomassa uit korte rotatieplantages met populieren of olifantsgras voor de opwekking van elektriciteit is bijvoorbeeld een pak minder schadelijk voor het milieu. De opbrengst van zulke gewassen per hectare is veel hoger, terwijl de input van pesticiden, herbiciden en fossiele brandstoffen heel wat lager ligt.
Biodiesel is geen oplossing voor het milieu en ook niet voor onze energievoorziening.
De politieke steun voor biodiesel is goed voor boeren die te maken hebben met verdwijnende EU-subsidies en voor ingenieursbureaus en industrieën die een nieuwe markt zien, maar de productie ervan kost teveel fossiele brandstof, legt een te groot beslag op de grond en vormt een bedreiging van het milieu en de voedselvoorziening voor mensen.
Dat stellen Martijn Katan, hoogleraar Voedingsleer aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, Rudy Rabbinge, universiteitshoogleraar duurzame ontwikkeling en voedselzekerheid aan Wageningen Universiteit en Wim van Swaaij, hoogleraar thermo-chemische conversie biomassa Universiteit Twente in een opinieartikel in het Financieele Dagblad. De hoogleraren vinden het hoog tijd dat Nederland en de Europese Unie de biodiesellobby negéren en meer gaat investeren in tweede generatie biobrandstoffen in combinatie met zonnerenergie en een vermindering van het energiegebruik.
Biodiesel kost brandstof
Het eerste probleem met biodiesel is dat je fossiele brandstof moet investeren om biodiesel te maken; voor het produceren van kunstmest en pesticiden, voor de landbouwmachines en voor het omzetten van de plantaardige olie in biodiesel. Schattingen lopen nogal uiteen; van 0,2 tot zelfs 1,3 liter fossiele brandstoffen ‘per liter biodiesel.

Beslag op landbouwgrond
Het tweede probleem is dat massale productie een immense hoeveelheid landbouwgrond vergt. Om in 2010 5,75% van de Nederlandse benzine en diesel door biobrandstof te vervangen, moet er 1,4 miljoen hectare koolzaad worden geteeld, ofwel heel Nederland ten noorden van de lijn Amsterdam-Enschede. De biobrandstoffen zullen dus vooral uit Afrika en Zuid-Amerika moeten komen, omdat daar meer land beschikbaar is.

Milieproblemen
Voor de productie van biobrandstof moet een groot deel van het resterende oerwoud worden kaalgebrand en beplant met sojabonen en oliepalmen. Dat verbranden produceert koolzuurgas, dat slechts deels weer wordt vastgelegd in planten, want een hectare oliepalmen bevat minder hout dan een hectare oerwoud. Na een aantal jaren is de geërodeerde bodem uitgeput en moet nieuw oerwoud worden afgebrand.

Bedreiging voor voedselvoorziening
Daarnaast vormt het gebruik van eetbare oliën voor auto’s een bedreiging van de voedselvoorziening voor mensen. Palmolie, soja-olie en koolzaadolie zijn belangrijke voedingsmiddelen. Inwoners van welvarende landen als Nederland halen er 20% procent van hun calorieën uit. De derde wereld wil ook die kant op. Maar als gevolg van de vraag naar biobrandstof stijgt de prijs van eetbare olie.

Biobrandstoffen ja, biodiesel nee
Biodiesel uit eetbare oliën is dus een milieuramp die geen oplossing is voor het milieu en ook niet voor onze energievoorziening. Tweede generatie biobrandstoffen, waarbij complete planten in alcohol of dieselolie omgezet worden zijn volgens de hoogleraren een betere optie. Dan is de opbrengst veel groter dan bij biodiesel waar alleen de olie uit de zaden wordt geperst en de rest van de plant als afval overblijft.

Ook directe vastlegging van zonne-energie met zonnecellen is veelbelovend, is het niet voor autobrandstof dan voor onze andere energiebehoeften. Maar uiteindelijk is vermindering van energiegebruik het meest realistische antwoord op de noodzaak verstandig en zuinig met de fossiele energie om te gaan, stellen Katan, Rabbinge en Van Swaai.