Reactie van ABC Milieugroep op het Statenvoorstel 22/13A dat wordt behandeld in de vergadering van de commissie Ecologie en Ruimte op 15 maart 2013 en in de vergadering van Provinciale Staten op 22 maart 2013
Geachte leden van de commissie Ecologie en Ruimte, Geachte statenleden,
Hiermee reageert ABC Milieugroep op het statenvoorstel om de huidige Verordening Stikstof en Natura2000 per direct te vervangen door een nieuwe Verordening Stikstof en Natura2000.
0. Samenvatting
Wij stellen vast dat dit voorstel niet in overeenstemming is met de afspraken die zijn gemaakt tijdens de Ruwenbergconferentie. En dat dit statenvoorstel de maatregelen ondergraaft die tijdens de Ruwenbergconferentie met de deelnemers zijn afgesproken.
Met deze nieuwe Verordening Stikstof en Natura2000 zet u per direct de deur wagenwijd open voor extra uitbreidingen van veehouderijen. Maar tegelijkertijd is het iedereen duidelijk dat deze extra uitbreidingsruimte niet meer te verantwoorden is en zeker niet zolang de effecten van maatregelen die op de Ruwenbergconferentie zijn voorgesteld, nog onzeker zijn (vandaar dat een proef- en evaluatieperiode is afgesproken). De vervuiling van het leefmilieu met stikstof, fijnstof en stank is in grote delen van Brabant onverantwoord en onacceptabel hoog en maatregelen om de milieuvervuiling terug te dringen en de volksgezondheid te beschermen zijn dringend noodzakelijk.
Ten tijde van het burgerinitiatief Mega-stallen Nee in 2009 beloofde u maatregelen om de overlast die wordt veroorzaakt door schaalvergroting in de veehouderij aan te pakken. Maar tot op heden praat u slechts over maatregelen maar feitelijk verandert er niets en gaat de schaalvergroting door. Eerst beperkt u de maximale omvang van bouwblokken tot 1,5 ha. met als resultaat dat Brabant toch vol komt te staan met mega-stallen omdat u steeds ontheffingen verleent. Vervolgens organiseert u een conferentie over een ‘duurzame’ veehouderij en blijken de voorgestelde maatregelen een wassen neus, omdat u tegelijkertijd de Verordening Stikstof & Natura2000 aanpast.
Geachte statenleden, het veehouderijbeleid in Brabant is al jaren een fiasco.
Zie de Brabantse milieuvervuiling en de risico’s voor de volksgezondheid onder ogen en neem uw verantwoordelijkheid!
1) Laat de Verordening Stikstof en Natura2000 voorlopig ongewijzigd. Want hoe kan deze nieuwe Verordening een bijdrage leveren aan een blijvende daling van de ammoniakemissie als er extra ammoniak in de depositiebank wordt gestopt om bedrijfsuitbreidingen te faciliteren?
2) Neem in de depositiebank geen milieuvergunningen op van bedrijven die voor 2004 zijn gestopt.
3) Neem maatregelen waarmee in Brabant de ammoniakemissie daalt i.p.v. stijgt en laat het gecorrigeerd emissieplafond in stand.
4) Zolang het volume van de veestapel niet afneemt is er geen zicht op verbetering. Zorg daarom voor een dier-standstill in overbelaste regio’s en overbelaste gemeenten.
1. Toelichting
Het voorstel de Verordening Stikstof en Natura2000 te vervangen door een nieuwe versie, heeft niet alleen nadelige gevolgen voor de stikstofdepositie in Natura2000 gebieden, maar heeft ook nadelige gevolgen voor het leefmilieu in andere delen van Brabant. U treft hiermee niet alleen de Brabantse natuur, maar ook de Brabantse burgers. Dit illustreren wij hieronder met als voorbeeld de gemeente Baarle-Nassau. Maar er zijn in Brabant uiteraard meer gemeenten waar de situatie vergelijkbaar is.
Voorbeeld Baarle-Nassau (de getallen zijn afkomstig uit de plan-Mer voor de LOG’s):
1.1 Feitelijke en Vergunde situatie – de autonome ontwikkeling
In Baarle-Nassau (oppervlak 7.618 hectare) was er op basis van de CBS tellingen van 2009 sprake van een feitelijke ammoniakemissie van 308.536 kg/NH3 per jaar (= 40kg/NH3/ha/j.)
In 2010 telde Baarle Nassau 233 veehouderijen, en was de feitelijke emissie per bedrijf circa 1.324 kg/NH3/j.
Maar in 2009 was er al 521.790 kg/NH3/j. vergund. M.a.w. 2.239 kg/NH3 per bedrijf per jaar.
En allemaal milieuvergunningen zonder Nb-wetvergunning die men in 2014 met de PAS wil gaan legaliseren.
Het verschil tussen de feitelijke emissie en de vergunde emissie: 41%.
Een volume daling van de veestapel is daarmee voorlopig niet in zicht.
De vergunde ammoniakemissie is gemiddeld 68 kg ammoniak per hectare per jaar en daarmee staat Baarle-Nassau in de Top-10 van meest vervuilde gemeenten van Brabant.
1.2 Nog meer mogelijkheden voor uitbreiding
In Baarle-Nassau zijn er 403 agrarische bouwblokken. Deze bouwblokken zijn zo groot dat er sprake is van een fysieke ruimte voor ammoniakemissie per bouwblok van 3.734 kg/NH3 per jaar. De totale ruimte voor ammoniakemissie komt daarmee op 1.504.800/kg.
Dat is een gemiddelde emissie van 197,5 kg/NH3 per hectare per jaar op basis van fysieke ruimte.
En deze planologisch beschikbare ruimte wordt uiteraard ook benut! De gemeente verleent zondermeer omgevingsvergunningen voor alle uitbreidingen die binnen een bouwblok passen. In Baarle-Nassau bieden de bouwblokken niet alleen de intensieve veehouderij ruime mogelijkheden om uit te breiden, maar ook de vleesrundvee- en melkrundveehouderij. Maar voor rundvee-bedrijven zijn er geen emissie arme stalsystemen.
Zodra er meer oude milieuvergunningen in de depositiebank worden gestopt en het mogelijk wordt om meer Nb-wet vergunningen te verlenen neemt niet alleen de stikstofdepositie op de natuur toe. Meer ammoniakemissie betekent ook meer stikstof en fijnstof in de lucht en meer stankhinder.
1.3 Stikstof/Ammoniak
In de gemeente Baarle-Nassau is het milieu overbelast met stikstof uit de veehouderij, dat blijkt uit de hierboven aangehaalde getallen.
De Gezondheidsraad heeft onlangs onderzoek gedaan naar stikstof in de lucht.
Citaat: “De Nederlandse overheid heeft de afgelopen decennia een beleid gevoerd waarmee de hoeveelheid reactief stikstof in ons land is teruggedrongen. Dit proces lijkt de laatste jaren echter te stagneren. Dat is niet alleen ongunstig voor het milieu, maar ook voor de volksgezondheid. Hoewel de invloed van reactief stikstof op de gezondheid nog veel onzekerheden kent, maken de beschikbare gegevens voldoende aannemelijk dat de Nederlandse volksgezondheid baat heeft bij verdere reductie van de hoeveelheid reactief stikstof in ons land. Uit het oogpunt van volksgezondheid vindt de commissie het niet alleen wenselijk om het lopende stikstofbeleid onverminderd voort te zetten, maar de hoeveelheid reactief stikstof in Nederland versneld verder terug te dringen en de stagnatie die zich de laatste jaren lijkt af te tekenen, te doorbreken.”
1.4 Fijnstof
In grote delen van Baarle-Nassau lag in 2010 de jaargemiddelde achtergrondconcentratie fijnstof op een niveau van 22,5-25 ug/m3, en daarmee boven de norm voor fijnstof van de WHO. Bij uitbreiding van veehouderijbedrijven zullen de concentraties fijnstof verder toenemen omdat de wet niet vereist dat bij het verlenen van een vergunning de cumulatie van fijnstof wordt getoetst.
De Gezondheidsraad heeft aandacht gevraagd voor fijnstof als de drager van mogelijke ziekteverwekkers. Denk aan bacteriën, virussen, endotoxinen en allergenen. De Raad vindt ook dat het huidige beoordelingskader onvoldoende is.
1.5 Geur
Als alle stallen voldoen aan de AMvB Huisvesting is er op basis van de planologische ruimte in de bestemmingsplannen nog een forste toename van de achtergrondbelasting geur mogelijk.
In het buitengebied kan het aantal burgerwoningen dat voor stankhinder kwalificeert als slecht tot extreem slecht stijgen van 13 naar 42 (= achtergrondbelasting 28 en meer odeur units) en in de bebouwde kom kunnen 32 woningen worden gekwalificeerd als matig (= achtergrondbelasting meer dan 13 odeur units) t.o.v. 3 woningen in 2009. Bij drie burgerwoningen is zelfs sprake van 65 of meer odeur units. De GGD hanteert een norm van 6 geureenheden voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.
Hoewel er geen direct verband gelegd kan worden tussen geurhinder en de gezondheid van mensen waarschuwt de GGD er voor dat geur wel ziekten kan veroorzaken in de sfeer van stress en andere psychosomatische klachten.
1.6 Denklijn & Duurzaamheid – emissiereducerende staltechnieken
Op papier, in de woorden van de provincie:
Het uitgangspunt van de verordening stikstof is dat een daling van de stikstofuitstoot het beste is gegarandeerd door toepassing van vergaande emissiereducerende technieken in stallen.
Randvoorwaarde daarbij is dat de omvang van de veestapel (regionaal) niet toeneemt. Als hetzelfde aantal dieren in Brabant in stallen met emissiereducerende technieken wordt gehuisvest, zullen individuele uitbreidingen over de gehele provincie tot een daling van de stikstofemissie en daarmee stikstofdepositie op de Natura 2000-gebieden leiden.
De werkelijkheid in Baarle-Nassau is dat de veestapel blijft groeien:
1) Vanwege vergunningen die in het verleden zijn verleend en die nog niet volledig zijn benut, en dan hoeven vergaande emissiereducerende staltechnieken niet te worden toegepast.
2) Vanwege uitbreidingen met emissiereducerende staltechnieken, omdat daarmee veel meer dieren in een stal kunnen worden gehouden bij een gelijkblijvende emissie.
En dat vanwege de nieuwe Verordening Stikstof en Natura2000 de stikstofdepositie op Natura2000 gebieden per saldo ook niet zal dalen.
2. Desastreus effect van nieuwe Verordening Stikstof en Natura2000
Onder de huidige kritieke omstandigheden, zoals gedemonstreerd aan de hand van de situatie in Baarle-Nassau, wilt u de voet van de rem halen met een nieuwe Verordening Stikstof en Natura2000 met als doel:
1) Het gecorrigeerd emissieplafond vervalt zodat meer ammoniakemissie mogelijk is zonder dat wordt gesaldeerd met de depositiebank,
2) In de depositiebank worden milieuvergunningen opgenomen van bedrijven die al lang zijn gestopt. Zo komt er meer emissieruimte beschikbaar en kunnen er meer Nb-wet vergunningen worden verleend.
3) In de depositiebank vervalt de reservering voor legalisatie van de ‘interim-uitbreiders’ en deze reservering wordt gebruikt voor nóg meer uitbreidingen en dus nóg meer stikstof, fijnstof en stank.
Maar u kunt toch niet eerst met maatschappelijke organisaties afspraken maken over de transitie naar een zorgvuldige veehouderij en vervolgens maatregelen nemen waarmee de milieuvervuiling verder toeneemt i.p.v. afneemt?
In de slotverklaring van de Ruwenbergconferentie lezen wij nb. op pagina 1 onder punt 3: “Bestaand beleid en regelgeving blijven gehandhaafd tot de nieuwe aanpak zich bewezen heeft en is ingevoerd.”
Tot besluit
Ten tijde van het burgerinitiatief Mega-stallen Nee in 2009 beloofde u maatregelen om de overlast veroorzaakt door schaalvergroting in de veehouderij aan te pakken.
Maar tot op heden praat u slechts over maatregelen maar feitelijk verandert er niets en gaat de schaalvergroting door.
Eerst beperkt u de maximale omvang van bouwblokken tot 1,5 ha. met als resultaat dat Brabant toch vol komt te staan met mega-stallen omdat u steeds ontheffingen verleent.
Vervolgens organiseert u een conferentie over een ‘duurzame’ veehouderij en blijken de voorgestelde maatregelen en de gemaakte afspraken een wassen neus, omdat u tegelijkertijd de Verordening Stikstof en Natura2000 wilt wijzigen.
Geachte statenleden, het veehouderijbeleid in Brabant is al jaren een fiasco.
Zie de Brabantse milieuvervuiling en de risico’s voor de volksgezondheid onder ogen en neem uw verantwoordelijkheid!
1) Laat de Verordening Stikstof en Natura2000 voorlopig ongewijzigd.
Want hoe kan deze nieuwe Verordening een bijdrage leveren aan een blijvende daling van de stikstofemissie als er nu extra ammoniak in de depositiebank wordt gestopt om bedrijfsuitbreidingen te faciliteren?
2) Neem in de depositiebank geen milieuvergunningen op van bedrijven die voor 2004 zijn gestopt.
3) Neem maatregelen waarmee in Brabant de ammoniakemissie daalt i.p.v. stijgt en laat het gecorrigeerd emissieplafond in stand.
4) Zolang het volume van de veestapel niet afneemt is er geen zicht op verbetering. Zorg daarom voor een dier-standstill in overbelaste regio’s en in overbelaste gemeenten.
